WijzerplatenStation Maastricht

In het stationsgebouw van Maastricht hangen in verschillende ruimtes drie klokken die samen een geheel vormen. Op iedere klok zijn op de geglazuurde keramieken wijzerplaten de twaalf tekens van de dierenriem afgebeeld. Waar de cijfers op de wijzerplaat de uren van de dag aanduiden, geven de tekens van de dierenriem de maanden van het jaar weer. De drie wijzerplaten zijn gemaakt in reliëf van geglazuurd gres. De kleuren verschillen onderling, maar passen in hetzelfde palet: zeeblauw, rood, groen en okertinten. De wijzerplaten zijn vervaardigd in 1913 door De Porceleyne Fles: een aardewerkfabriek in Delft. De ontwerper is onbekend.

De wijzerplaten zijn opgebouwd uit verschillend gevormde keramische tegels. Het ronde deel van iedere wijzerplaat is opgebouwd uit 72 taartpuntvormige delen met rondom geornamenteerde randen. De cijfers en de ornamenten zijn in reliëf weergegeven en beschilderd met okerkleurig glazuur. De vorm van de cijfers op de wijzerplaten vertonen kenmerken van de art nouveau. Dat geldt ook voor de koperen wijzers van de klok. De krullen verraden het tijdperk waarin ze zijn vervaardigd. De tekens van de dierenriem zijn weergegeven in de zwikken (de ruimtes tussen de ronde wijzerplaat en de vierkante contouren van het geheel). Op de hoeken bevinden zich vier keramische rozetten in bruin, oker en groen De wijzerplaten zijn omrand met een muizentand en omlijst door siermetselwerk.
De klok aan de oostelijke wand van de stationshal bevat van linksboven met de wijzers van de klok mee de tekens van de sterrenbeelden weegschaal, schorpioen, boogschutter en steenbok. De klok in de noordelijke voormalige wachtkamer aan de perronzijde van het stationsgebouw bevat van linksboven met de wijzers van de klok mee de tekens van de sterrenbeelden tweeling, kreeft, leeuw en maagd. De klok in de zuidelijke voormalige wachtkamer aan de perronzijde van het stationsgebouw bevat van linksboven met de wijzers van de klok mee de tekens van de sterrenbeelden waterman, vissen, stier en ram.

George van Heukelom, de architect van station Maastricht, paste ook op ‘zijn’ stationsgebouw van Roosendaal de tekens van de dierenriem toe als decoratie. Hier zijn ze uitgevoerd als sectieltegeltableaus boven de vensters aan de stadszijde. Ook de tableaus in Roosendaal werden gemaakt door De Porceleyne Fles.

Bronnen

Crimson Architectural Historians, Urban Fabric, De collectie bijzondere stationsgebouwen in Nederland, Rotterdam, 2009, pp. 79, 94.
SteenhuisMeurs, Cultuurhistorische waardestelling station Maastricht, 2014.