# Sjofar

![Winterswijk Wijngaarden](https://www.spoorbeeld.nl/sites/default/files/2021-11/Winterswijk_Wijngaarden_beeld_01%28P%29.JPG)

**Publicatiedatum:** 09-07-2018
**Bijgewerkt op:** 31-01-2024

## Bijzonderheden

**Thema:** Herdenken
**Kunstenaar:** [Jip Wijngaarden](https://www.spoorbeeld.nl/persoon/jip-wijngaarden)
**Onderwerp:** Man, blazend op een sjofar, een stroom van mensen die per spoor weggevoerd wordt
**Kunstvorm:** Beeldhouwkunst
**Materiaal/techniek:** Bronzen reliëf
**Locatie:** [Winterswijk](https://www.spoorbeeld.nl/databank/winterswijk)
**Afmetingen in cm:** 90 x 60 x 7
**Jaartal:** 2010
**Locatie gebied:** Perron(gebouw)

## Beschrijving

Op de gevel van het stationsgebouw in Winterswijk bevindt zich aan de spoorzijde een bronzen herdenkingsplaquette uit 2010. Hiermee worden de 326 Joodse inwoners van Winterswijk herdacht die zijn omgekomen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het opschrift is: “GEDENK DE JOODSE INWONERS VAN WINTERSWIJK DIE WERDEN / WEGGEVOERD NAAR DE CONCENTRATIEKAMPEN EN NIET MEER / TERUGKWAMEN. JOM HA SHOA 2010.”  
  
De plaquette is vervaardigd naar het schilderij *Sjofar* dat Jip Wijngaarden maakte in 2005. Slechts in enkele details wijkt het reliëf af van het originele schilderij. Het stelt een mansfiguur voor die in de hemel lijkt te zweven. Hij blaast op een sjofar. Zijn taliet (gebedskleed) wappert achter hem. Links onder hem ligt een verlaten dorp aan een spoorweg en rechts is een grote groep gedeporteerden afgebeeld die met hun bagage in een lange stoet voortgaan.   
Een sjofar is een hoorn van een dier die op Joodsreligieuze feestdagen als blaasinstrument wordt gebruikt, onder andere op Jom Kippoer (Grote Verzoendag). De klank is een waarschuwing, maar ook een oproep tot bezinning, verzoening en boetedoening. Het klagende geluid doet denken aan het lijden van de mens.   
Jip Wijngaarden lichtte het schilderij in de media toe. De zwevende man stelt een profeet voor. De gebouwen in het dorpje hebben geen deuren of ramen. "Waren we blind voor wat er gebeurde of wilden we het niet zien?", vraagt zij zich af.

De plaquette werd gemaakt in opdracht van de Werkgroep "Leren van de Oorlog", Winterswijk.

Henk Vis schreef een gedicht ter gelegenheid van de onthulling van de plaquette:

**De stilte verscheuren**  
Stilte is er in soorten:  
De verbaasde stilte  
om alles wat er gebeurt  
met de mensen om je heen:  
klanten, buren, vrienden  
worden vijanden genoemd  
  
De angstige stilte  
om ontdekt te worden  
terwijl je verstopt zit  
om ontdekt te worden  
terwijl je probeert te helpen  
  
De verbijsterende stilte  
die achterblijft  
als het lawaai van arrestaties  
verstomd is  
en huizen leeg zijn  
De beschaamde stilte  
om wat niet gedaan is  
om klanten, buren, vrienden  
te hulp te komen  
en bij te staan  
  
De onverschillige stilte  
die niet ziet en niet hoort  
die zich wegdraait  
van wat anderen  
wordt aangedaan  
  
De stilte van het verdriet  
om wie geweest zijn  
en nooit weerkomen  
om zoveel  
vernietigde levens  
  
De stilte van het gedenken  
die anderen tegemoet komt  
hen omarmt  
hen in de ogen kijkt  
en om vergeving vraagt...  
  
...die stilte  
mogen wij misschien vragen  
van elkaar.

## Jip Wijngaarden

Jip (Yanneke /Janneke) Wijngaarden (1964) groeide op in Ermelo. In 1980 startte ze haar opleiding aan de Nimeto in Utrecht: een mbo-school waar ze lessen in grafisch ontwerp, tekenen en decoreren volgde. Haar doel was door te stromen naar de kunstacademie maar in 1982 brak ze haar opleiding af omdat ze de hoofdrol kreeg in de theaterproductie Anne Frank van Jeroen Krabbé. Naast de toneel- en filmcarrière die ze daarna volgde, bleef ze tekenen en schilderen. In 1990 trouwde ze met een Fransman en emigreerde naar Frankrijk. Ze richt zich tegenwoordig op de schilderkunst. Het thema ‘Israël en de Bijbel’ staat in een groot deel van haar werk centraal.

## Afbeeldingen

![Winterswijk Wijngaarden](https://www.spoorbeeld.nl/sites/default/files/styles/large/public/2021-11/Winterswijk_Wijngaarden_beeld_02%28P%29.JPG?itok=fAMTzoiy)

## Bron

www.jipwijngaarden.com, geraadpleegd op 6 maart 2018.
www.4en5mei.nl, geraadpleegd op 6 maart 2018. 


## Wijzigingsgeschiedenis van deze pagina

- 29-07-2021 — Kunstwerkartikel aangemaakt