Station Vught

Station Vught is onderdeel van De Collectie, tevens behoort het tot een reeks standaardstations. Op basis van de afspraken tussen NS en ProRail is op dit station een specifieke en een algemene cultuurhistorische waardestelling van toepassing. Lees onderstaand de algemene omschrijving van het station uit de publikatie De Collectie van 2008.

In 1863 ontwikkelde K.H. van Brederode de reeks standaardstations waarmee tientallen stations op de nieuw te bouwen staatslijnen werden gerealiseerd. Deze ‘catalogus’ van kant-en-klare stations bleef een aantal jaren in gebruik, maar op alle klassen werden wel aanpassingen gemaakt. De stations van de vijfde klasse werden binnen een paar jaar verbouwd om ze groter te maken, met een zijvleugel en een hoger dak. Van de stations van de derde klasse bestaan drie uitvoeringen, die allemaal architectonische varianten zijn op hetzelfde gebouwprincipe. De stations van de vierde klasse werden het sterkst veranderd door Van Brederode. In eerste instantie bestonden deze stations uit een compact bouwvolume zonder zijvleugels en met eenvoudige kap, zoals bijvoorbeeld nog in Delden en Wolvega is te zien. Het tweede ontwerp oogt geheel anders, een monumentaal gebouw met een hoofdgebouw en twee korte zijvleugels. In deze uitvoering ging het station vierde klasse lijken op een kleine uitvoering van een station derde klasse.

Samengevat ontstonden er drie archetypen voor de stations van de Staatsspoorwegen: de imponerende ‘paleizen’ en ‘stadspoorten’ in steden als Amsterdam en Maastricht, de typische stations van de derde en vierde klasse met een langwerpige opzet, en de bescheiden haltegebouwen. Opvallend aan de stations van de derde en vierde klasse is dat ze een monumentale uitstraling kregen, door het kenmerkende silhouet met een vooruitstekend hoog gedeelte en lage zijvleugels, zonder dat er een cent aan decoratie of luxe hoefde te worden besteed. Het gebruik van bijzondere metselverbanden volstond.

Het station in Vught is het eerste station dat volgens het aangepaste ontwerp vierde klasse werd gebouwd. Hierna volgden stations in onder andere Hedel, Barendrecht, IJsselmonde en Zwijndrecht. Alleen Vught heeft de jaren doorstaan en werd in 2006 gerestaureerd. Het station is niet meer geheel in originele staat. Vanwege vochtproblemen, een veelvoorkomend euvel in stations uit de negentiende eeuw, is de gevel bedekt met een pleisterlaag, waardoor oorspronkelijke details in het metselwerk uit het zicht verdwenen.