Play of adviceStation Eindhoven

De stationshal in Eindhoven bevat een kunstwerk van Joseph Kosuth bestaande uit gele neonletters. Het werk draagt de titel Play of advice. Het is hoog op de westwand tegen het schone metselwerk aangebracht. Play of advice bestaat uit drie regels tekst: ”Conventie, een soort herinnering, is het grootste beletsel om / te genieten van leven en kunst. / PIET MONDRIAAN.”

Mondriaans devies was dat je je niet door het verleden (de conventie en de herinnering) moest laten leiden, maar door verrassing en vernieuwing. Het oorspronkelijke Engelstalige citaat van Mondriaan luidde “Convention is a sort of memory, greatest obstacle to enjoyment of life and art.” Er is discussie over de vertaling van het woord ‘memory’. Mondriaanbiograaf Léon Hanssen bepleit dat ‘geheugen’ beter zou zijn: een herinnering is gerelateerd aan een specifieke gebeurtenis, het geheugen is een patroon. 

Het werk vormt een contrast met het jachtige forensenverkeer op het station. De neonletters trekken de aandacht. De gele kleur van het neonlicht versterkt bovendien de architectuur van het uit gele baksteen opgetrokken stationsgebouw. Geel is ook een kleur die Mondriaan veelvuldig gebruikte in zijn abstracte composities. De keuze voor neon was bewust. Neon is al decennialang nauw verbonden met reclame-uitingen in de publieke ruimte. Met neon worden boodschappen ingepeperd bij voorbijgangers. Zo helder als een reclameboodschap is, zo filosofisch is het citaat van Mondriaan.

De titel van het werk, Play of advice, refereert aan een tentoonstelling die Kosuth in 1990 cureerde in het Brooklyn Museum getiteld A play of the unmentionable. Hier selecteerde hij uit iedere zaal van het museum, kunstwerken die ooit onderwerp van censuur waren. Ook citeerde hij kunsthistorici, curatoren en filosofen die uitspraken over kunst deden. Kosuth toonde hiermee aan hoe de visie op kunst door de jaren heen verandert.

Het werk in de stationshal werd in opdracht van de gemeente Eindhoven gemaakt in het kader van de tentoonstelling Travaux Publics, Tekstwerken in de openbare ruimte en Portfolio (1996- 1997). De tentoonstelling werd georganiseerd door Stichting Peninsula in samenwerking met het Van Abbemuseum.

Joseph Kosuth

Joseph Kosuth (1945) werd opgeleid als schilder. Zijn opleiding genoot hij aan de Toledo School of Design, het Art Institute in Cleveland en de School of Visual Arts in New York. Kosuth is een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de conceptuele kunst die opkwam vanaf het midden van de jaren ‘60. Voor Kosuth bestaat het werk niet uit het object, maar maakt het deel uit van een complexe betekenisstructuur. Zijn werk is vaak het resultaat van een reflectie op context en (kunst)geschiedenis. Taal en context spelen een centrale rol Hij gebruikt regelmatig Nederlandse denkers en kunstenaars ter inspiratie. Zo plaatste hij op de wand van de binnentuin van de Raad van State in Den Haag – eveneens in neonletters - een citaat van Baruch Spinoza. Ook maakte hij een serie werken met de titel Mondrians works. Het zijn reproducties van geometrische composities van Mondriaan waarover Kosuth in witte en zwarte drukletters, citaten aanbracht uit Mondriaans geschriften.

Bronnen

C. Blotkamp en C. van Winkel, Conceptuele kunst in Nederland en België 1965-1975. Kunstenaars, verzamelaars, galeries, documenten, tentoonstellingen, gebeurtenissen, 2002.
L. Voetman, Play of advice. A Bildungsreise to the value of public art, 2017.
L. Hanssen, ‘Waar is Mondriaan gebleven?’ ED, 19 juli 2017.