# Duurzaam licht op stations ![stationsgebouw Tilburg met licht aan](https://www.spoorbeeld.nl/sites/default/files/2022-12/bsm-2021-bb-brbsm_licht_tilburg_frankhanswijk-006.jpg) **Publicatiedatum:** 01-12-2022 **Bijgewerkt op:** 21-07-2023 **Type:** Artikel **Ondertitel:** 7 jaar beleid, lichtontwerp en realisatie ## Beschrijving **Intro:** Bijna alle stations in Nederland zijn voorzien van LED-verlichting. Verlichting is verantwoordelijk voor een groot deel van het elektriciteitsverbruik op stations, dit is door dit programma ongeveer gehalveerd. Een prestatie van formaat dat gevierd wordt met de uitgave van het boek ‘Duurzaam licht op stations’ met een uitgebreide terugblik op zeven jaar beleidsontwikkeling, lichtontwerp en realisatie. In Nederland hebben we een rijke traditie in stationsarchitectuur, waarbij we veel aandacht hebben voor de gebruikers en de omgeving waarin het station staat. In projecten en programma’s is steeds meer aandacht voor goede inpassing en inrichting en ambiëren NS, ProRail, de vervoerders en Bureau Spoorbouwmeester mooie, comfortabele en toegankelijke stations. Als een lichtontwerp integraal onderdeel wordt van het totaalontwerp, kan licht een belangrijke toevoeging zijn aan een beter station waardoor alle inspanningen die we leveren ook in de schemer en nacht ‘verzilverd’ kunnen worden. ## Kwaliteitssprong Op stations wordt licht ingezet om het gebruik als vervoersknooppunt en overstapvoorziening optimaal te ondersteunen. Verlichting is erg geschikt om de kenmerken en kwaliteiten van het stationsgebouw te versterken en de ligging in zijn omgeving en de toegang tot het station te onderstrepen. Door de enorme vooruitgang in de techniek is het mogelijk om de verlichting steeds beter af te stemmen op de ervaring van de reizigers. De kern van de vernieuwde aanpak is dat we van een ‘technische oplossing’ naar een ‘integraal ontwerp’ gaan waarbij esthetiek, functionaliteit, (licht)techniek en kosten voor elke situatie specifiek worden afgewogen. ## Design for all Licht wordt gebruikt om reizigers oriëntatie, veiligheid en comfort te bieden en is simpelweg essentieel om te kunnen zien. Daar sta je niet zo bij stil als je zicht niet beperkt is, maar op basis van de ervaring van slechtziende reizigers en de kennis van belangenverenigingen, weten we hier anders naar te kijken. Zo worden stations zo egaal mogelijk verlicht en is er veel aandacht voor verblinding door armaturen, dat blijkt veel belangrijker te zijn dan een grote hoeveelheid licht. Met deze kennis maken we het station en het openbaar vervoer inclusiever en door gebruik te maken van deze inzichten wordt het station beter voor iedereen. ## Tienduizend huishoudens bespaard Duurzaamheid is uiteraard een belangrijke randvoorwaarde van dit lichtprogramma. De spoorsector heeft zich immers tot doel gesteld om energieverbruik fors te verlagen en daarmee de CO2 uitstoot te verminderen en te bezuinigen op energiekosten. Verlichting is verantwoordelijk voor een groot deel van het elektriciteitsverbruik op stations, dit is door dit programma ongeveer gehalveerd. Om je een idee te geven: door de toepassing van energiezuinige verlichting en dimmen is het elektriciteitsverbruik op stations gereduceerd met het verbruik van 10.000 huishoudens. ## Een inspirerend voorbeeld Ofschoon er 'op papier' een eind is gekomen aan het programma, wordt uiteraard de toon gezet voor het vervolg. De kennis die is opgedaan, de visies die zijn ontwikkeld ter verbetering van de stations(verlichting) en de technieken die in razend tempo innoveren; tijd om door te pakken! Dat hiermee energie en geld bespaard wordt, we het milieu minder belasten en de stations prettiger en toegankelijker maken, doet ons beseffen dat dit slechts een begin is. ## Duurzaam licht op stations ![Duurzaam licht op stations, eerste exemplaar](https://www.spoorbeeld.nl/sites/default/files/styles/large/public/2022-12/eerste%20exemplaar.jpg?itok=LOIDla95) De publicatie is een uitgave van [ProRail](https://www.prorail.nl/nieuws/bijna-alle-stations-voorzien-van-ledverlichting) en is geschreven door Maurits Pigeaud. Voor nadere informatie kun je contact opnemen met [Tjebbe Ruskamp]() of [Maurits Pigeaud](mailto:maurits.pigeaud@prorail.nl). ## Downloads ### Duurzaam licht op stations ![Document generated thumbnail](https://www.spoorbeeld.nl/sites/default/files/styles/cover/public/document_thumbs/3025_thumbnail_0.jpg?itok=nWaTnq0z) 7 jaar beleid, lichtontwerp en realisatie [Bekijk online](https://heyzine.com/flip-book/f1b252710c.html) **Document type:** Inspiratie **Pagina's:** 132 ### Handboek Stationsverlichting ![Document generated thumbnail](https://www.spoorbeeld.nl/sites/default/files/styles/cover/public/document_thumbs/744_thumbnail.jpg?itok=FCnWzwrn) [Bekijk online](https://heyzine.com/flip-book/766ebbc6a3.html) **Document type:** Algemeen **Pagina's:** 32 ### Sustainable Light at Railway Stations ![Document generated thumbnail](https://www.spoorbeeld.nl/sites/default/files/styles/cover/public/document_thumbs/3244_thumbnail.jpg?itok=yqrYDGO5) 7 years of policy, light design and realisation [Bekijk online](https://heyzine.com/flip-book/85c4ba2ffb.html) **Document type:** Inspiratie **Pagina's:** 132 ### Nachhaltige Beleuchtung in Bahnhöfen ![Document generated thumbnail](https://www.spoorbeeld.nl/sites/default/files/styles/cover/public/document_thumbs/3243_thumbnail.jpg?itok=PstCYbcZ) 7 Jahre Strategie, Beleuchtungsplanung und Umsetzung [Bekijk online](https://heyzine.com/flip-book/f51e637064.html) **Document type:** Inspiratie **Pagina's:** 132 ## Gerelateerde informatie - [Duurzaam ontwerpen](https://www.spoorbeeld.nl/beleid/algemeen/duurzaam-ontwerpen) - [Handboek Stationsverlichting](https://www.spoorbeeld.nl/beleid/station/handboek-stationsverlichting) - [De nieuwe combimast voor stations, een knap staaltje samenwerking](https://www.spoorbeeld.nl/inspiratie/de-nieuwe-combimast-voor-stations-een-knap-staaltje-samenwerking) - [Showcase van alledaagse duurzaamheid](https://www.spoorbeeld.nl/inspiratie/showcase-van-alledaagse-duurzaamheid) ## Wijzigingsgeschiedenis van deze pagina - 17-11-2022 — Inspiratie aangemaakt