Glas-in-lood ramen met gemeente- en provinciewapensStation Naarden-Bussum

De hal van station Naarden-Bussum, een ontwerp van architect H.G.J. Schelling, beschikt over 36 kleine vierkante glas-in-loodramen. Ze zijn aangebracht in de vensters aan de centrumzijde. De middelste zestien hebben de vorm van kleurige gebrandschilderde wapens: veertien gemeentewapens en twee provinciewapens. De overige twintig ramen aan de randen hebben een grillige vlakverdeling met melkwit glas.

Station Naarden Bussum kan beschouwd worden als het eerste forenzenstation in Nederland. In de architectuur zijn invloeden van het vroege modernisme te herkennen. Het stoere, gesloten en kubische gebouw herbergt een verfijnd, bijna klassiek interieur.  Daarbij lijken de ramen onderdeel te zijn van het oorspronkelijk ontwerp. Toch zijn ze ruim twintig jaar na oplevering van het gebouw geplaatst. De inwoners van de gemeentes Naarden en Bussum schonken de ramen in 1947 aan de Nederlandse Spoorwegen. Aanleiding was de elektrificatie van de Gooilijn van Amsterdam naar Hilversum die eerder dat jaar gereedkwam. De ramen zijn ontworpen door de Haagse kunstenaar Pieter Hofman in samenwerking met de architect van het station: Herman Schelling.

Van links naar rechts zien we op de bovenste rij de (voormalige) gemeentewapens van Baarn, Amsterdam, Muiden en ’s-Graveland. Op de tweede rij treffen we Utrecht, Bussum, de provincie Utrecht en Hilversum. Op de derde rij staan de wapens van Weesp, de provincie Noord-Holland, Naarden en Blaricum. Huizen, Laren, Amersfoort en Maartensdijk bevolken de onderste rij.

Een koperen plaquette op de wand geeft toelichting op deze ontstaansgeschiedenis: “In den voorgevel van dit stationsgebouw werd boven den hoofd ingang aangebracht een gebrandschilderd gedenk raam aangeboden door de ingezetenen van Bussum en Naarden aan de Nederlandsche Spoorwegen uit dank en waardeering voor de electrificatie van het baanvak Amsterdam Utrecht Amersfoort in het 1946. Het raam werd ontworpen en uitgevoerd door Pieter A.H. Hofman te ’s-Gravenhage.” Bovenaan de plaquette is in reliëf een vrouw afgebeeld. Zij draagt twee wapenschilden: in haar rechterhand het wapen van Naarden en haar linkerhand het wapen van Bussum. Onder haar is een banderolle aangebracht met het opschrift Naarden-Bussum.

Pieter Adrianus Hendrik (Pieter) Hofman (1886-1965) was aanvankelijk ambtenaar bij het Ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen. Naast zijn werk volgde hij tekenlessen bij Willem de Zwart (1862-1931) en avondlessen aan de Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. Zijn vroege werk was grafisch van aard. In 1925 brak hij door als kunstenaar en zegde hij zijn baan op als ambtenaar. Sinds hij in 1926 een van de glas-in-loodramen in het trappenhuis van de Bijenkorf in Den Haag maakte, legde hij zich toe op deze techniek.

Bronnen

A. den Boer en J. Klink, Glaskunst in Nederlandse stations, Spoorbeeld, 2014, pp. 58-59.
Het Nationaal Archief
www.openbeelden.nl
www.Spoorbeeld.nl 'Het eerste forenzenstation van Nederland' (Crimson), 24 juli 2013.
Crimson, Cultuurhistorische waardestelling station Naarden-Bussum, 2013.