De onzichtbare vormStation Zwolle

Het station van Zwolle is een neoclassicistisch gebouw uit 1866. Deze bouwstijl werd vooral in de beginjaren van de spoorwegen veel toegepast. Een langgerekt witgepleisterd hoofdgebouw bepaalt het beeld. Aan de voorzijde heeft het verhoogde middenrisaliet een timpaan en pilasters die worden bekroond met kapitelen. De gevels bevatten aan beide zijden rondbogige vensters en portalen. Zwolle werd gebouwd als een Standaardstation eerste klasse. Deze stations zijn nauwelijks gedecoreerd, zeker vergeleken met de stations die in het laatste kwart van de 19de-eeuw tot stand kwamen. In het kader van het project Kunstlijn zijn in de jaren negentig verschillende kunstwerken aangebracht die een relatie aangaan met de architectuur van het station.  

De onzichtbare vorm 

Op de gevel aan de perronzijde van station in Zwolle bevindt zich het kunstwerk De onzichtbare vorm van David Kessler. Het werk bestaat uit geometrische vormen van zandsteen die doen denken aan bouwsculpturen. De vormen worden onderbroken door de rondbogige vensters en portalen van de hal. Voorheen zette het werk zich ook voort in de kap. Hier bracht Kessler stalen voorwerpen aan die werden aangelicht. Ze werden onderbroken door delen van de historische bouwconstructie. De naam De onzichtbare vorm verwijst naar de vormen die ontstaan wanneer de beschouwer de zichtbare onderdelen van het werk mentaal met elkaar verbindt.

David Kessler (1952) werd geboren in Peru. Hij werkte als beeldhouwer in Amsterdam en New York. In 1997 vertrok hij naar Italië om daar Suffolkschapen te gaan fokken. Naast zijn schapenbedrijf heeft hij nog een kunstenaarsatelier. Een ander beeldhouwwerk van hem staat in Borgo San Lorenzo, Italië.

Kunstlijn, kunstwegen 

In 1989 startte NS, die dat jaar het 150-jarig bestaan van het Nederlandse spoor vierde, een samenwerkingsverband met de Stichting Beeldenroute Overijssel en de Tentoonstellingsdienst Overijssel. Er werd een kunstroute ingericht met kunstwerken op en rond stations langs de spoorlijn Zwolle-Emmen. Aanvankelijk kreeg het initiatief de naam Kunstlijn. Het project werd aangekondigd als ‘het meest langgerekte openlucht-kunstmuseum’. De kunst die in en rond de elf stations tussen Zwolle en Emmen werd gerealiseerd diende onder meer het kunsttoerisme per trein te bevorderen. 

Op de voorgevel van station Zwolle is Energiesculptuur van Jan van Munster gerealiseerd. Bij de herinrichting van de stationshal is onlangs een plafond verwijderd dat gebaseerd was op een ontwerp van Uwe Poth. Rondom de stations Dalfsen, Ommen, Mariënberg, Hardenberg en Gramsbergen zijn kunstwerken te vinden van Bas Maters, Gerard Merz, Alwie Oude Aarninkhof, Joseph Kosuth, Rien Monshouwer, Lawrence Weiner, Nan Hoover, Tine van de Weyer en Braco Dimitrijević. 

In 2000 werd Kunstlijn voortgezet in het project Kunstwegen. Kunstwegen strekt zich uit van Zwolle tot Nordhorn, Duitsland. Stichting Kunstwegen sloot een Europees samenwerkingsverband met Duitse overheden en culturele instellingen. Inmiddels maken aan Nederlandse zijde ruim 75 kunstwerken onderdeel uit van de 132 kilometer lange route. Nog altijd wordt de route uitgebreid met nieuwe aanwinsten en initiatieven. In Gramsbergen is een informatiecentrum gevestigd.

 

Bronnen

www.kunstwegen.nl
SteenhuisMeurs, Cultuurhistorische waardestelling Station Zwolle, 2013.
H. Meutgeert, ‘Beelden vanuit de trein’, Leidsch Dagblad, 22 juni 1989.
De Volkskrant, 21 juni 1989.
D. Pieters, ‘Kunsttoerist dwalend langs het spoor. Manifestatie: Kunstlijn Zwolle-Emmen‘, NRC, 5 juli 1991.